Bất đồng ngôn ngữ

Cuộc họp các Thành viên trong Đại Hội đồng Chủ toạ chỉ được thực hiện trong vòng một ngày vào ngày Chủ nhật giữa các ‘Chairmen’ (Chủ toạ) để lên kế hoạch tổ chức Hội nghị trong những ngày tiếp theo và tôi là một trong những thành viên của nước chủ nhà tổ chức Hội nghị.

Phiên họp buổi sáng kết thúc và mọi người đều mệt mỏi cùng lục tục kéo nhau đi ăn trưa ngay tại phòng ăn của Khách sạn Horizon, tôi chọn riêng một bàn trống để ăn một mình cho thật yên tĩnh vì công việc của một Thư ký trong phiên họp của Hội nghị Vật lý Quốc tế khiến tôi rất căng thẳng.

Tất cả mọi bàn ăn xung quanh đều tụ tập rất nhiều người của nhiều nước khác nhau và họ nói chuyện với nhau rất rôm rả.

Một lát sau, Giáo sư Won Namkung là Chủ tịch Hiệp hội Vật lý Châu Á – Thái Bình Dương mang đĩa cơm của ông đến ngồi cùng bàn với tôi. Tôi nhìn ông rồi chào và lịch sự mời ông cùng ngồi.

Vì đây là lần đầu tiên ông ấy đến Việt nam và tôi với tư cách là Thư ký Khoa học của cuộc họp Đại hội đồng Chủ toạ vừa diễn ra sáng nay nên ông ấy cũng rất tâm đắc khi ngồi cạnh tôi phần nữa cuộc họp sáng nay do chính ông ấy chủ trì nên ông ấy cũng không kém phần mệt mỏi và cũng giống như tôi là muốn tìm một nơi ít người để đỡ phần tranh luận...

Sau câu chào xã giao giữa chúng tôi, tôi cũng hiểu rõ sự mệt mỏi trên khuôn mặt vị Giáo sư đáng kính nên tôi giữ một không khí yên tĩnh, không bắt chuyện để tránh gây thêm sự căng thẳng cho ông ấy.

Bữa cơm cũng gần kết thúc và sau khi đã lấy lại sức, vị Giáo sư chủ động bắt chuyện với tôi và ông ấy dường như tâm sự với tôi rằng trước khi ông ấy sang Việt nam để tổ chức Hội nghị, vợ ông ấy xin được phép đi cùng ông sang Việt nam để tham quan vì được biết rằng Việt nam có rất nhiều danh lam thắng cảnh đẹp nổi tiếng. Nhưng ông ấy nói rằng vì ông rất bận, mặc dù Hội nghị diễn ra trong vòng một tuần nhưng ông ấy chỉ sang Việt nam được 2 ngày đầu để khai mạc Hội nghị và sau đó ông phải trở về Hàn Quốc ngay nên ông không thể cho vợ đi cùng được.

Ông nói rằng vì ông không cho vợ mình đi nên bà ấy đã giận dỗi ông và khóc. Tôi phì cười một cách chân thành và hỏi ông một cách tế nhị:

‘is your wife very young?’ (Vợ ông vẫn còn rất trẻ phải không?).

Ông ấy nói:

‘No, but she looks as a young lady’ (không còn trẻ nhưng bà ấy giống như một cô gái trẻ).

Câu chuyện tiếp theo sau đó bằng tinh thần rất phấn chấn và hồ hởi ông nói rằng thực ra ông cũng rất thích được tham quan các danh lam thắng cảnh Việt nam vì đây là lần đầu tiên ông đến Việt nam và ông từng nghe nói đến phong cảnh Việt nam rất đẹp. Ông say sưa nói về những gì mà ông được biết về Việt nam qua sách vở và báo chí hoặc bạn bè kể lại cho ông.

Ông hỏi tôi rằng Việt nam từng trải qua bao nhiêu Triều đại Vua chúa, tôi ngồi đếm trên đầu ngón tay và kể ra cho ông có bao nhiêu đời vua chúa ở Việt nam cũng như nói rằng Triều đại cuối cùng chính là Nhà Nguyễn.

Đang say sưa nói chuyện với tôi về các Triều đại Vua chúa ở Hàn Quốc cũng như ở Việt nam, đột nhiên ông ấy nhớ ra rằng buổi chiều nay ông có một bài phát biểu rất dài nên ông cần in ra để xem trước và chuẩn bị.

Ông nói:

‘I want to seek a place to print my talk, help me please!’ (Tôi muốn tìm một nơi để in bài báo cáo của tôi, hãy giúp tôi!).

Một phần vì đang say sưa về chủ để Vua chúa, một phần vì xung quanh quá ồn, một phần vì khi người ta nói tiếng Anh thường không nói trọn âm của các từ mà có thể bị ‘nuốt âm’ nên thường không nghe được tất cả những âm tiết của những từ đồng âm và câu nói của ông ấy bị hiểu nghĩa là:

‘I want to see a later Prince for my talk’ (Tôi muốn gặp Hoàng tử cuối cùng cho bài nói chuyện của tôi).

Nên tôi nói với ông rằng:

‘Now, there aren’t any Prince in Vietnam’ (Bây giờ không còn một Hoàng tử nào ở Việt nam).

Nhưng theo câu nói của tôi thì ông ấy lại hiểu rằng:

‘Now, there aren’t any printer in Vietnam’ (Bây giờ không còn bất kỳ một cái máy in nào ở Việt nam cả);

Ông ấy kinh ngạc nói:

‘How strangle?’ (Sao lạ vậy?)

Và ông khẳng định:

‘It was existing at anywhere’ (Nó có khắp mọi nơi)

Tôi vẫn nghĩ là có thể ông ấy cho rằng vì Việt nam có rất nhiều Triều đại Vua chúa nên vẫn còn rất nhiều Hậu duệ Vua chúa nhưng thực tế Việt nam không còn gọi các Hậu duệ đó là Hoàng tử, tuy nhiên, cũng vì thế có thể những người trong số các Hậu duệ Vua chúa nói với ông ấy rằng họ là cháu chắt của Vua nhưng là Hoàng tử thì không đúng nên tôi muốn giải thích lại với ông ấy rằng:

‘If you hear anybody who told joke or who is only a Generation, not Prince’ (Nếu ông nghe bất kỳ ai nói về điều đó thì họ chỉ nói đùa thôi hoặc là họ chỉ là Hậu duệ nhưng không phải là Hoàng tử).

Nhưng câu giải thích của tôi lại khiến ông ấy hiểu nhầm thêm một lần nữa rằng:

‘If you hear anybody who told that is a General Printer’ (Nếu ông nghe bất kỳ ai nói thì họ nói có một loại  máy in sử dụng chung).

Ông ấy kinh ngạc hỏi:

‘How to have any letter at anywhere?’;

Tức là ý của ông ấy nói rằng nếu tất cả mọi nơi đều dùng chung một máy in thì làm sao có các văn bản theo mong muốn ở bất kỳ nơi nào  được.

Nhưng tôi lại hiểu nghĩa của ông rằng ở những Quốc gia có chế độ Vương quyền thì việc ban hành các Văn bản phải có ‘Chiếu chỉ’ hoặc nghị định của Vua hoặc của Hoàng tử nên tôi giải thích lại với ông ấy rằng:

‘Now, any Letter was published by the Leader and Secretary, not Prince’ (Bây giờ ở Việt nam việc ban hành các Văn bản là do các Lãnh đạo và các Thư ký, không phải do các Hoàng tử);

Nhưng câu giải thích này của tôi lại khiến ông ấy hiểu nhầm rằng để ban hành được các Văn bản thì chỉ cần có các Lãnh đạo và các Thư ký thực hiện là được (tức là viết bằng tay), không cần phải có máy in (Printer)

Ông ấy hoảng hốt kêu lên:

‘I don’t think so, it should have one more printer’ (không thể như thế, phải có thêm một cái máy in nữa mới được).

Nhưng câu nói này của ông ấy lại khiến tôi hiểu nhầm rằng dù có các Lãnh đạo và Thư ký thì cũng cần phải có thêm ‘đạo dụ’ hoặc ‘sắc lệnh’ của các Hoàng tử, nghĩa là vẫn phải có sự tồn tại của một Hoàng tử (Prince).

Lúc này, tôi lờ mờ hiểu được rằng có thể giữa chúng tôi đang ‘tranh luận’ nhầm chủ đề nên tôi chuyển sang nói với ông ấy bằng tiềng Hàn (mặc dù tôi biết tiếng Hàn nhưng vì mới học cấp tốc 2 tuần nên tôi không dám nói với ông ấy vì qui phạm tiếng Hàn rất phức tạp nên tôi sợ rằng nếu nói sai sẽ khiến ông ấy cho rằng mình bất kính đối với ông bởi tôi đang hân hạnh được tiếp chuyện với một Nhà Vật lý hàng đầu của khu vực Châu Á – Thái Bình Dương, ông ấy là Chủ tịch Hiệp hội Vật lý Châu Á – Thái Bình dương) rằng:

‘            ,’ (chi – cưm, phê – tư – nam – me hoăng – xa op – sưn – ni – ta: Bây giờ ở Việt nam không còn Hoàng tử).

Đến đây thì ông ấy mới thốt lên rằng:

‘No, a Printer, not Prince’ (Không phải thế, một cái máy in, không phải là Hoàng tử)

Và ông ấy nhấn mạnh rõ sự phân biệt giữa hai từ với nhau.

Tôi giật nảy mình kêu lên: ‘....’ (Ô-mô, o-di-got-se if-sưn-ni-ta: Mẹ ơi, thế thì nó có ở khắp mọi nơi);

Sang ngày thứ Hai, là ngày chính thức Hội nghị bắt đầu khai mạc và được tổ chức tại Bảo tàng Hồ Chí Minh. Sau buổi khai mạc, mọi người lại được nghỉ giải lao và ăn trưa. Bữa trưa diễn ra tại Đại sảnh của Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Lúc tôi đang đứng ở Đại sảnh, một Giáo sư người Ấn độ đến gặp tôi, lịch sự chào và hỏi tôi: ‘May I borrow your pen?’ (Tôi có thể mượn anh cái bút của anh được không?).

Nhưng người Ấn độ đó phát âm chữ ‘pen’ (cái bút) thành ‘bank’ (ngân hàng) vì phụ âm ‘p’ bị phát âm thành ‘b’ nên tôi nghĩ rằng chắc vì ông ta tưởng nhầm mình làm việc ở Ngân hàng nào đó nên muốn hỏi vay tiền tức là câu hỏi của ông ấy trở thành:

‘May I borrow your Bank?’ (Tôi có thể vay ‘tiền’ của Ngân hàng của anh được không?).

Tôi trả lời:

‘I am sorry because I am not a Boss of any Bank’ (Thành thực xin lỗi vì tôi không phải là ông chủ của Ngân hàng nào cả’).

Vị Giáo sư Ấn độ biết là vì ông ấy không phân biệt được phát âm giữa phụ âm ‘p’ của chữ ‘pen’ và chữ ‘b’ của chữ ‘bank’ đã khiến tôi hiểu nhầm ý muốn của ông ấy nên vội vàng giải thích rằng:

‘I met my good friend...’ (Tôi vừa mới gặp một người bạn rất tốt....).

Ông ấy nói chưa xong câu, tôi đã ‘nhanh nhẩu đoảng’ hiểu rằng vì thế nên ông ấy muốn đưa người bạn này đi nhậu nhẹt ở đâu đó nhưng quên mang tiền và muốn vay tạm của tôi rồi sẽ trả lại... nên tôi vội cắt lời và nói rằng:

‘I haven’t got money but I may help you to meet Professor Nguyễn Văn Hiệu to borrow his money for you’ (Tôi không mang theo tiền nhưng tôi có thể đưa ông đi tìm gặp Giáo sư Nguyễn Văn Hiệu để vay tiền cho ông)

Vì Hội nghị này do Giáo sư Viện sỹ Nguyễn Văn Hiệu chủ trì.

Ông ấy vội xua tay nói:

‘No, I want to write a name – card’ (Không phải, tôi muốn ghi một danh thiếp của người bạn);

Tôi lại nhanh nhảu đoảng và hiểu rằng ông ấy sẽ ghi lại cho tôi danh thiếp của ông ấy cho tôi làm tin rằng ông ấy sẽ trả tiền lại cho tôi nếu tôi cho ông ấy vay tiền.

Tôi lại nói với ông ấy rằng:

‘I believe you but I haven’t got any money so I may not help you’ (Tôi rất tin ông nhưng tôi không có một xu nào nên không thể giúp ông được);

 Ông ấy biết rằng tôi hiểu nhầm ý của ông ấy rất nghiêm trọng, mặc dù trông thấy cái bút máy của tôi ghim ở túi áo của tôi ngay từ lúc ông ấy hỏi mượn tôi cái bút nhưng vì lịch sự ông ấy không trỏ ngón tay vào cái bút trên túi áo ngực của tôi mà ông ấy trỏ vào túi áo ngực của ông và nói rằng:

‘I would like to borrow a pen in your Clother bag’ (Tôi muốn mượn cái bút ở túi áo của anh);

Lần này mặc dù ông ấy vẫn phát âm sai từ ‘pen’ thành ‘bank’ nhưng tôi nhìn vào túi áo của tôi theo sự mô tả của ông ấy và thấy cái bút máy thì mới chợt hiểu rằng ông ấy cần mượn tôi cái bút, tôi liền rút cái bút ra đưa cho ông ấy và nói:

‘Oh yes, it is here, please’ (Ồ vâng, nó đây, thưa ông).

Phải mất gần 15 phút đối thoại giữa tôi và vị Giáo sư Ấn độ tôi mới hiểu được ý của vị Giáo sư Ấn độ muốn mượn cái bút của tôi.

Vị Giáo sư Ấn độ mừng rỡ cầm lấy cái bút của tôi rồi chạy ra ngoài, chừng 30 phút sau ông ấy quay vào trả tôi cái bút và nói rằng:

‘After 30 minut I wrote his name-card’ (Mất 30 phút tôi mới ghi lại được cái danh thiếp của anh bạn tôi);

Tôi hỏi lại: ‘What is his name?’ (Anh ta tên là gì?).

Ông ấy trả lời:

‘Vietnamese!’ (một người Việt nam).... Ý của ông ấy nói rằng tên của người bạn ấy là ‘Một người Việt nam’.

Ngày thứ Ba của Hội nghị cũng diễn ra rất tốt đẹp, tôi cũng với vai trò là Thư ký Khoa học của Hội nghị nên rất nhiều báo cáo viên người nước ngoài đến gặp và đề nghị giúp đỡ hoặc hướng dẫn vài việc cần thiết.

Cũng vào lúc giải lao, có một Giáo sư người Ấn độ khác lại đến gặp tôi và nói:

‘I would like to come to a Post, can you help me?’ (Tôi muốn đến Bưu điện, anh có thể giúp tôi không?);

Nhưng vì người Ấn độ này cũng phát âm sai phụ âm ‘p’ thành ‘b’ nên từ ‘Post’ (Bưu điện) bị phát âm đồng âm thành ‘Boss’ (ông chủ). Nên tôi nghĩ rằng ông ấy đang cần tìm ‘xếp’ tức là ông chủ của ông ấy và tôi hỏi lại:

‘Who is your Boss?’ (Ai là ông chủ của ông?);

Nhưng có thể ông ấy tưởng rằng tôi nói sai từ ‘which’ bằng  từ  ‘who’ nên ông ấy hiểu rằng tôi muốn hỏi: ‘Which is a Post’ (cái Bưu điện nào mà ông đang cần?).

Ông ấy liền trả lời:

‘At anywhere but near here!’ (Ở bất kỳ đâu miễn là gần đây);

Tôi nghĩ rằng có thể ông ấy nói ‘Boss’ của ông ấy đang ở loanh quanh đâu đó gần đây trong số đám đông các báo cáo viên đang đứng giải lao trong Đại sảnh của Hội nghị xung quanh đây nên tôi nói:

‘... seeking around here, please!’ (Ông có thể nhìn quanh đây xem!);

Ông ấy trả lời:

‘I did but no one’ (Tôi đã tìm rồi nhưng không thấy);

Câu trả lời của ông ấy khiến tôi nghĩ chắc là ông ấy không nhìn thấy ‘Boss’ của mình trong đám đông nên hỏi lại:

‘... but I don’t know who is your Boss, what is his name?’ (... nhưng tôi không biết ông chủ của ông là ai, tên ông ta là gì?);

Ông ấy vội nói:

‘It is not anybody, it is only a place to call a Telephone’ (Đó không phải là người nào cả, đó là một nơi để gọi điện thoại);

Đến đây thì tôi mới hiểu rõ mục đích của vị Giáo sư Ấn độ, tôi vội vàng kêu lên:

‘Oh Dear, I knew, follow me now please’ (Trời đất ơi, tôi hiểu rồi, bây giờ thì ông vui lòng đi theo tôi).